Кіру

Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы

Кәсіптің сипаттамасы
6121-3-010
Мал шаруашылығындағы техник-ұрықтандырушы
Кәсіптік стандарт
Кәсіптік стандарттың паспорты
Басқа кәсіптермен байланыс
Кәсіптер картасы
Тану ережелері
Кәсіптер тізілімі
Сипаттама
Негізгі мақсат
Жануарларды қолдан ұрықтандыруды жүргізуді ұйымдастыру
Жеке құзыреттерге қойылатын талаптар
  • Жауапкершілік
  • Ұқыптылық
  • Күйзеліске тұрақтылық
  • Шыдамдылық
  • Командада жұмыс істей білу
  • Аналитикалық ойлау
  • Сыпайылық
  • Мейірімділік
Жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
  • Мал шаруашылығындағы техник - ұрықтандырушы: жоғары білім мал шаруашылығы және/немесе ветеринария бағыттары бойынша немесе техникалық және кәсіптік (арнаулы орта, орта кәсіптік) зоотехния және/немесе ауыл шаруашылығы биотехнологиясы немесе ветеринария немесе осы бейін бойынша кемінде үш жыл жұмыс өтілін растайтын құжаттың болуы.
Басқа кәсіптермен байланыс
6 СБШ-нің деңгейі ( подуровень)
Инженер-зерттеуші
Толығырақ
5 СБШ-нің деңгейі
Асылдандыру ісі жөніндегі техник
Толығырақ
5 СБШ-нің деңгейі
Ветеринариялық фельдшер-зертханашы
Толығырақ
7 СБШ-нің деңгейі
Қолдан ұрықтандыру пунктінің меңгерушісі
Толығырақ
3 СБШ-нің деңгейі
Мал шаруашылығындағы білікті жұмысшы
Толығырақ
3 СБШ-нің деңгейі
Малдар мен құстарды жасанды ұрықтандыру жөніндегі операторы
Толығырақ
Деңгей 2
негізгі орта білім

Машықтар
1. Жануар түріне, ұстау жағдайына және техникалық мүмкіндіктерге байланысты ұрғашы жануарларда жыныстық күйге келу белгілерін анықтаудың оңтайлы әдістерін таңдау.
2. Ұрғашы жануарларда жыныстық күйге келу белгілерін визуалды, қынаптық, тік ішектік, зертханалық және аспаптық әдістер арқылы анықтау.
3. Ұрықтандыруға ең қолайлы уақытты анықтау мақсатында алынған деректерді талдау.
4. Жыныстық күйге келуді диагностикалау кезінде жануарлармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету.

Білімдер
1. Әр түрлі ауыл шаруашылығы жануарларында жыныстық күйге келуді анықтау әдістері мен критерийлері — биотехнологиялық әдістерді қолдану бойынша нормативтік талаптар мен нұсқаулықтарға сәйкес.
2. Жануарлардың көбею жүйесінің жағдайын визуалды, қынаптық, тік ішектік, зертханалық және аспаптық әдістермен бақылау әдістемелері.
3. Ұрғашы жануарлардың көбею физиологиясы циклдары, олардың ұзақтығы және ерекшеліктері.
4. Диагностикалық манипуляциялар кезінде биоқауіпсіздік пен гигиенаның негізгі қағидалары.
Машықтар
1. Өндіруші аталықтардың сыртқы жыныс мүшелерін, оның ішінде препуцийді дезинфекциялық ерітінділермен гигиеналық өңдеуден өткізу.
2. Шәует алуға арналған жабдықтар мен құралдарды (манекендер, жасанды қынаптар, жинау ыдыстары және т.б.) дайындау.
3. Жануарлардың әртүрлі түрлерінің өндіруші аталықтарынан олардың анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, шәует алу процедурасын орындау.
4. Жаңа алынған шәуетке макроскопиялық және микроскопиялық бастапқы баға беру (көлемі, түсі, қозғалғыштығы, концентрациясы, патологиялардың болуы).
5. Өндіруші жануарлармен және биоматериалдармен жұмыс кезінде биоқауіпсіздік, санитария және жеке қорғаныс ережелерін сақтау.
Білімдер
1. Аталық өндірушілерден шәует алар алдындағы санитарлық өңдеуді жүргізу техникасы мен тәртібі.
2. Әртүрлі ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстардың аталықтарынан шәует алудың негізгі әдістері.
3. Шәует алуға арналған жабдықтардың құрылысы және оларды пайдалану ережелері.
4. Шәуеттің сапасына қойылатын нормативтік көрсеткіштер (макроскопиялық және микроскопиялық параметрлер).
5. Өндіруші жануарлармен және биоматериалдармен жұмыс істеу кезінде қолданылатын жеке қорғаныс құралдары мен ережелері.
6. Ұрықтандяру пункті жағдайында өндіруші жануарлардың мінез-құлқы бойынша зоопсихология негіздері.
Машықтар
1. Аталық өндірушілерден алынған шәуетті алу, бағалау және пайдалану бойынша есеп-қисап құжаттарын рәсімдеу.
2. Шәуетті ұрықтандыруға дайындау: (терең мұздатылған жағдайда) жібіту немесе қысқа мерзімді сақтау үшін қажетті температураға дейін салқындату және сапасын сақтау.
3. Жануардың түрі мен жағдайына байланысты ұрықтандыру әдісін таңдау.
4. Шәуетті аналықтың жыныс мүшелеріне сәйкес жабдықты пайдаланып, стерильдік талаптарын сақтай отырып енгізу.
5. Мал шаруашылығында биотехнологияларды қолдануды реттейтін нормативтік құжаттардың, соның ішінде түрлі сақтау әдістерімен (салқындатылған, мұздатылған) алынған шәуетті қолдану талаптарын сақтау.
Білімдер
1. Шәуетті есепке алу журналдарын және жасанды ұрықтандыру актілерін жүргізу ережелері мен нысандары.
2. Шәуеттің жарамдылығын бағалау критерийлері: көлемі, концентрациясы, қозғалысы, шәуеттің морфологиясы.
3. Әртүрлі жануарлар түрлерінде (қоса алғанда құстарды) қолдан ұрықтандыру әдістері мен техникасы.
4. Ұрықтандыруды жүргізуге қойылатын нормативтік талаптар, оның ішінде қауіпсіздік техникасы мен санитариялық нормалар.
5. Шәуетті сақтау, тасымалдау және қолдануға дайындау шарттары (оның ішінде криобанктермен жұмыс).
6. Ұрықтандырудан кейінгі мүмкін болатын асқынулар мен ауытқулар, сондай-ақ алдын алу шаралары.

Машықтар
1. Дезинфекция, дезинсекция және басқа да санитариялық іс-шаралардың жүргізілуін есепке алу журналын жүргізу және ресімдеу.
2. Станцияны (пунктті) қажетті жабдықтармен, материалдармен және дезинфекциялау құралдарымен қамтамасыз етуге арналған өтінімдер құрастыру.
3. Алғашқы ветеринариялық құжаттарды белгіленген есепке алу тәртібі бойынша жүйелеу және сақтау.
Білімдер
1. Санитариялық өңдеулерді есепке алу журналдарын нормативтік құжаттарға (ветеринариялық-санитариялық ережелер, нұсқаулықтар) сәйкес жүргізу қағидалары.
2. Жабдықтар, құралдар мен шығын материалдарын сатып алуға арналған өтінімдерді құрастыру формалары мен тәртібі.
3. Жасанды ұрықтандыру пунктінде есеп құжаттарын сақтау және мұрағаттау талаптары.
4. Қайта өндіру пункттерінің санитариялық жағдайын реттейтін ҚР-ның нормативтік құжаттары.
Машықтар
1. Дезинфекциялық және физиологиялық ерітінділерді дайындау мен жұмсау журналдарын, сондай-ақ шәует сапасын бағалау журналын рәсімдеу және толтыру.
2. Пайдаланылған немесе істен шыққан шығын материалдары мен жабдықтарды есептен шығару туралы актілерді құрастыру.
3. Жарамдылық мерзімі өткен немесе пайдалануға жарамсыз материалдар мен жабдықтарды есептен шығаруға арналған құжаттарды белгіленген тәртіпке сәйкес рәсімдеу.
4. Жасанды ұрықтандыру пунктіндегі материалдар, ерітінділер мен жабдықтардың бар-жоғын және қозғалысын есепке алу.
Білімдер
1. Ерітінділерді дайындау, пайдалану және шәует сапасын есепке алу журналдарын жүргізу ережелері.
2. Материалдар мен жабдықтардың қозғалысы, есебі және есептен шығарылуы бойынша есептік және есеп беру құжаттарының нысандары.
3. Нормативтік құжаттарға сәйкес есептен шығару актілерін құрастыру және рәсімдеу тәртібі.
4. Жасанды ұрықтандыру пунктіндегі есептік құжаттаманы сақтау және мұрағаттау талаптары.
Деңгей 4
ТжКБ (орта деңгейдегі маман) , 08410100 Ветеринария

Машықтар
1. Жануар түріне, ұстау жағдайына және техникалық мүмкіндіктерге байланысты ұрғашы жануарларда жыныстық күйге келу белгілерін анықтаудың оңтайлы әдістерін таңдау.
2. Ұрғашы жануарларда жыныстық күйге келу белгілерін визуалды, қынаптық, тік ішектік, зертханалық және аспаптық әдістер арқылы анықтау.
3. Ұрықтандыруға ең қолайлы уақытты анықтау мақсатында алынған деректерді талдау.
4. Жыныстық күйге келуді диагностикалау кезінде жануарлармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету.

Білімдер
1. Әр түрлі ауыл шаруашылығы жануарларында жыныстық күйге келуді анықтау әдістері мен критерийлері — биотехнологиялық әдістерді қолдану бойынша нормативтік талаптар мен нұсқаулықтарға сәйкес.
2. Жануарлардың көбею жүйесінің жағдайын визуалды, қынаптық, тік ішектік, зертханалық және аспаптық әдістермен бақылау әдістемелері.
3. Ұрғашы жануарлардың көбею физиологиясы циклдары, олардың ұзақтығы және ерекшеліктері.
4. Диагностикалық манипуляциялар кезінде биоқауіпсіздік пен гигиенаның негізгі қағидалары.
Машықтар
1. Өндіруші аталықтардың сыртқы жыныс мүшелерін, оның ішінде препуцийді дезинфекциялық ерітінділермен гигиеналық өңдеуден өткізу.
2. Шәует алуға арналған жабдықтар мен құралдарды (манекендер, жасанды қынаптар, жинау ыдыстары және т.б.) дайындау.
3. Жануарлардың әртүрлі түрлерінің өндіруші аталықтарынан олардың анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, шәует алу процедурасын орындау.
4. Жаңа алынған шәуетке макроскопиялық және микроскопиялық бастапқы баға беру (көлемі, түсі, қозғалғыштығы, концентрациясы, патологиялардың болуы).
5. Өндіруші жануарлармен және биоматериалдармен жұмыс кезінде биоқауіпсіздік, санитария және жеке қорғаныс ережелерін сақтау.
Білімдер
1. Аталық өндірушілерден шәует алар алдындағы санитарлық өңдеуді жүргізу техникасы мен тәртібі.
2. Әртүрлі ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстардың аталықтарынан шәует алудың негізгі әдістері.
3. Шәует алуға арналған жабдықтардың құрылысы және оларды пайдалану ережелері.
4. Шәуеттің сапасына қойылатын нормативтік көрсеткіштер (макроскопиялық және микроскопиялық параметрлер).
5. Өндіруші жануарлармен және биоматериалдармен жұмыс істеу кезінде қолданылатын жеке қорғаныс құралдары мен ережелері.
6. Ұрықтандяру пункті жағдайында өндіруші жануарлардың мінез-құлқы бойынша зоопсихология негіздері.
Машықтар
1. Аталық өндірушілерден алынған шәуетті алу, бағалау және пайдалану бойынша есеп-қисап құжаттарын рәсімдеу.
2. Шәуетті ұрықтандыруға дайындау: (терең мұздатылған жағдайда) жібіту немесе қысқа мерзімді сақтау үшін қажетті температураға дейін салқындату және сапасын сақтау.
3. Жануардың түрі мен жағдайына байланысты ұрықтандыру әдісін таңдау.
4. Шәуетті аналықтың жыныс мүшелеріне сәйкес жабдықты пайдаланып, стерильдік талаптарын сақтай отырып енгізу.
5. Мал шаруашылығында биотехнологияларды қолдануды реттейтін нормативтік құжаттардың, соның ішінде түрлі сақтау әдістерімен (салқындатылған, мұздатылған) алынған шәуетті қолдану талаптарын сақтау.
Білімдер
1. Шәуетті есепке алу журналдарын және жасанды ұрықтандыру актілерін жүргізу ережелері мен нысандары.
2. Шәуеттің жарамдылығын бағалау критерийлері: көлемі, концентрациясы, қозғалысы, шәуеттің морфологиясы.
3. Әртүрлі жануарлар түрлерінде (қоса алғанда құстарды) қолдан ұрықтандыру әдістері мен техникасы.
4. Ұрықтандыруды жүргізуге қойылатын нормативтік талаптар, оның ішінде қауіпсіздік техникасы мен санитариялық нормалар.
5. Шәуетті сақтау, тасымалдау және қолдануға дайындау шарттары (оның ішінде криобанктермен жұмыс).
6. Ұрықтандырудан кейінгі мүмкін болатын асқынулар мен ауытқулар, сондай-ақ алдын алу шаралары.

Машықтар
1. Дезинфекция, дезинсекция және басқа да санитариялық іс-шаралардың жүргізілуін есепке алу журналын жүргізу және ресімдеу.
2. Станцияны (пунктті) қажетті жабдықтармен, материалдармен және дезинфекциялау құралдарымен қамтамасыз етуге арналған өтінімдер құрастыру.
3. Алғашқы ветеринариялық құжаттарды белгіленген есепке алу тәртібі бойынша жүйелеу және сақтау.
Білімдер
1. Санитариялық өңдеулерді есепке алу журналдарын нормативтік құжаттарға (ветеринариялық-санитариялық ережелер, нұсқаулықтар) сәйкес жүргізу қағидалары.
2. Жабдықтар, құралдар мен шығын материалдарын сатып алуға арналған өтінімдерді құрастыру формалары мен тәртібі.
3. Жасанды ұрықтандыру пунктінде есеп құжаттарын сақтау және мұрағаттау талаптары.
4. Қайта өндіру пункттерінің санитариялық жағдайын реттейтін ҚР-ның нормативтік құжаттары.
Машықтар
1. Дезинфекциялық және физиологиялық ерітінділерді дайындау мен жұмсау журналдарын, сондай-ақ шәует сапасын бағалау журналын рәсімдеу және толтыру.
2. Пайдаланылған немесе істен шыққан шығын материалдары мен жабдықтарды есептен шығару туралы актілерді құрастыру.
3. Жарамдылық мерзімі өткен немесе пайдалануға жарамсыз материалдар мен жабдықтарды есептен шығаруға арналған құжаттарды белгіленген тәртіпке сәйкес рәсімдеу.
4. Жасанды ұрықтандыру пунктіндегі материалдар, ерітінділер мен жабдықтардың бар-жоғын және қозғалысын есепке алу.
Білімдер
1. Ерітінділерді дайындау, пайдалану және шәует сапасын есепке алу журналдарын жүргізу ережелері.
2. Материалдар мен жабдықтардың қозғалысы, есебі және есептен шығарылуы бойынша есептік және есеп беру құжаттарының нысандары.
3. Нормативтік құжаттарға сәйкес есептен шығару актілерін құрастыру және рәсімдеу тәртібі.
4. Жасанды ұрықтандыру пунктіндегі есептік құжаттаманы сақтау және мұрағаттау талаптары.
Деңгей 5
орта білімнен кейінгі (қолданбалы бакалавриат) , 08410100 Ветеринария , 5AB08410101 Ветеринария қолданбалы бакалавры

Машықтар
1. Жануар түріне, ұстау жағдайына және техникалық мүмкіндіктерге байланысты ұрғашы жануарларда жыныстық күйге келу белгілерін анықтаудың оңтайлы әдістерін таңдау.
2. Ұрғашы жануарларда жыныстық күйге келу белгілерін визуалды, қынаптық, тік ішектік, зертханалық және аспаптық әдістер арқылы анықтау.
3. Ұрықтандыруға ең қолайлы уақытты анықтау мақсатында алынған деректерді талдау.
4. Жыныстық күйге келуді диагностикалау кезінде жануарлармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету.

Білімдер
1. Әр түрлі ауыл шаруашылығы жануарларында жыныстық күйге келуді анықтау әдістері мен критерийлері — биотехнологиялық әдістерді қолдану бойынша нормативтік талаптар мен нұсқаулықтарға сәйкес.
2. Жануарлардың көбею жүйесінің жағдайын визуалды, қынаптық, тік ішектік, зертханалық және аспаптық әдістермен бақылау әдістемелері.
3. Ұрғашы жануарлардың көбею физиологиясы циклдары, олардың ұзақтығы және ерекшеліктері.
4. Диагностикалық манипуляциялар кезінде биоқауіпсіздік пен гигиенаның негізгі қағидалары.
Машықтар
1. Өндіруші аталықтардың сыртқы жыныс мүшелерін, оның ішінде препуцийді дезинфекциялық ерітінділермен гигиеналық өңдеуден өткізу.
2. Шәует алуға арналған жабдықтар мен құралдарды (манекендер, жасанды қынаптар, жинау ыдыстары және т.б.) дайындау.
3. Жануарлардың әртүрлі түрлерінің өндіруші аталықтарынан олардың анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, шәует алу процедурасын орындау.
4. Жаңа алынған шәуетке макроскопиялық және микроскопиялық бастапқы баға беру (көлемі, түсі, қозғалғыштығы, концентрациясы, патологиялардың болуы).
5. Өндіруші жануарлармен және биоматериалдармен жұмыс кезінде биоқауіпсіздік, санитария және жеке қорғаныс ережелерін сақтау.
Білімдер
1. Аталық өндірушілерден шәует алар алдындағы санитарлық өңдеуді жүргізу техникасы мен тәртібі.
2. Әртүрлі ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстардың аталықтарынан шәует алудың негізгі әдістері.
3. Шәует алуға арналған жабдықтардың құрылысы және оларды пайдалану ережелері.
4. Шәуеттің сапасына қойылатын нормативтік көрсеткіштер (макроскопиялық және микроскопиялық параметрлер).
5. Өндіруші жануарлармен және биоматериалдармен жұмыс істеу кезінде қолданылатын жеке қорғаныс құралдары мен ережелері.
6. Ұрықтандяру пункті жағдайында өндіруші жануарлардың мінез-құлқы бойынша зоопсихология негіздері.
Машықтар
1. Аталық өндірушілерден алынған шәуетті алу, бағалау және пайдалану бойынша есеп-қисап құжаттарын рәсімдеу.
2. Шәуетті ұрықтандыруға дайындау: (терең мұздатылған жағдайда) жібіту немесе қысқа мерзімді сақтау үшін қажетті температураға дейін салқындату және сапасын сақтау.
3. Жануардың түрі мен жағдайына байланысты ұрықтандыру әдісін таңдау.
4. Шәуетті аналықтың жыныс мүшелеріне сәйкес жабдықты пайдаланып, стерильдік талаптарын сақтай отырып енгізу.
5. Мал шаруашылығында биотехнологияларды қолдануды реттейтін нормативтік құжаттардың, соның ішінде түрлі сақтау әдістерімен (салқындатылған, мұздатылған) алынған шәуетті қолдану талаптарын сақтау.
Білімдер
1. Шәуетті есепке алу журналдарын және жасанды ұрықтандыру актілерін жүргізу ережелері мен нысандары.
2. Шәуеттің жарамдылығын бағалау критерийлері: көлемі, концентрациясы, қозғалысы, шәуеттің морфологиясы.
3. Әртүрлі жануарлар түрлерінде (қоса алғанда құстарды) қолдан ұрықтандыру әдістері мен техникасы.
4. Ұрықтандыруды жүргізуге қойылатын нормативтік талаптар, оның ішінде қауіпсіздік техникасы мен санитариялық нормалар.
5. Шәуетті сақтау, тасымалдау және қолдануға дайындау шарттары (оның ішінде криобанктермен жұмыс).
6. Ұрықтандырудан кейінгі мүмкін болатын асқынулар мен ауытқулар, сондай-ақ алдын алу шаралары.

Машықтар
1. Дезинфекция, дезинсекция және басқа да санитариялық іс-шаралардың жүргізілуін есепке алу журналын жүргізу және ресімдеу.
2. Станцияны (пунктті) қажетті жабдықтармен, материалдармен және дезинфекциялау құралдарымен қамтамасыз етуге арналған өтінімдер құрастыру.
3. Алғашқы ветеринариялық құжаттарды белгіленген есепке алу тәртібі бойынша жүйелеу және сақтау.
Білімдер
1. Санитариялық өңдеулерді есепке алу журналдарын нормативтік құжаттарға (ветеринариялық-санитариялық ережелер, нұсқаулықтар) сәйкес жүргізу қағидалары.
2. Жабдықтар, құралдар мен шығын материалдарын сатып алуға арналған өтінімдерді құрастыру формалары мен тәртібі.
3. Жасанды ұрықтандыру пунктінде есеп құжаттарын сақтау және мұрағаттау талаптары.
4. Қайта өндіру пункттерінің санитариялық жағдайын реттейтін ҚР-ның нормативтік құжаттары.
Машықтар
1. Дезинфекциялық және физиологиялық ерітінділерді дайындау мен жұмсау журналдарын, сондай-ақ шәует сапасын бағалау журналын рәсімдеу және толтыру.
2. Пайдаланылған немесе істен шыққан шығын материалдары мен жабдықтарды есептен шығару туралы актілерді құрастыру.
3. Жарамдылық мерзімі өткен немесе пайдалануға жарамсыз материалдар мен жабдықтарды есептен шығаруға арналған құжаттарды белгіленген тәртіпке сәйкес рәсімдеу.
4. Жасанды ұрықтандыру пунктіндегі материалдар, ерітінділер мен жабдықтардың бар-жоғын және қозғалысын есепке алу.
Білімдер
1. Ерітінділерді дайындау, пайдалану және шәует сапасын есепке алу журналдарын жүргізу ережелері.
2. Материалдар мен жабдықтардың қозғалысы, есебі және есептен шығарылуы бойынша есептік және есеп беру құжаттарының нысандары.
3. Нормативтік құжаттарға сәйкес есептен шығару актілерін құрастыру және рәсімдеу тәртібі.
4. Жасанды ұрықтандыру пунктіндегі есептік құжаттаманы сақтау және мұрағаттау талаптары.